ЕЭК Алқасы не шешті
Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасы 2026 жылғы 13 қазанда ауыр техниканың қосалқы бөлшектерін қайтару қағидаларын өзгертетін № 128 шешім қабылдады. ЕАЭО елдерінде шығарылған өздігінен аударғыштарға арналған пайдаланылмаған қосалқы бөлшектер мен жабдықты енді әкетілгеннен кейін 10 жыл ішінде әкелу баждары мен салықтарын төлемей одақ аумағына кері әкелуге болады. Осы уақытқа дейін мұндай жиынтықтарға реимпорттың жалпы мерзімі, яғни үш жыл қолданылып келді.
Әңгіме жолсыз жерде жұмыс істеуге арналған, толық массасы 40 тоннадан асатын өздігінен аударғыштар туралы болып отыр. Мұндай өздігінен аударғыштардың өздеріне он жылдық мерзім ЕЭК Алқасының 2018 жылғы 11 желтоқсандағы № 203 шешімімен бекітілген тізбеде бұрыннан көзделген. Енді дәл осындай мерзім техниканы жөндеу мен оған қызмет көрсету мүмкін болмайтын бөлшектер мен жабдыққа да беріледі.
Шешім қандай мәселені шешеді
Реимпорт – бұрын ЕАЭО-дан экспортқа әкетілген тауарды әкелу баждары мен салықтарын төлемей кері әкелуге мүмкіндік беретін кедендік рәсім. ЕАЭО Кеден кодексі бұған үш жыл береді, бірақ жекелеген тауар санаттары үшін мерзімдер ұзағырақ.
ЕЭК дерегінше, іс жүзінде ауыр техника одақтан тыс жерлерге жөндеу мен техникалық қызмет көрсетуге арналған қосалқы бөлшектер мен жабдық жиынтықтарымен бірге әкетіледі. Егер пайдаланылмаған құрамдас бөліктер, мысалы, келісімшарт бұзылғаннан кейін үш жыл өткен соң қайтарылса, теңгерімсіздік туындайтын: өздігінен аударғыштардың өздері реимпорт құқығын сақтап қалатын, ал олардың қосалқы бөлшектерін кедендік төлемдерді міндетті түрде төлей отырып, ішкі тұтыну үшін шығаруға ресімдеуге тура келетін. Комиссия мұны өнеркәсіп кәсіпорындарына түсетін қосымша қаржылық және әкімшілік жүктеме деп атайды.
Айырмашылық комиссияның өзі келтірген қарапайым мысалдан анық көрінеді:
- Бұрын қалай болды: шетелдік келісімшарт техника әкетілгеннен бері үш жылдан астам уақыт өткенде бұзылады. Өздігінен аударғыштарды реимпорт бойынша баждарсыз қайтаруға болады, ал қалған қосалқы бөлшектер мен жабдықтың үш жылдық мерзімі өтіп кеткен, сондықтан оларды әкелу кезінде ішкі тұтыну үшін шығаруға ресімдеп, кедендік төлемдерді төлеуге тура келеді.
- Енді қалай болады: әкетілгеннен бері 10 жылдан аспаса, машиналар да, оларға арналған пайдаланылмаған жиынтықтар да бір реимпорт рәсімімен қайтарылады.
Inbusiness.kz шешімнің практикалық мәнін былай тұжырымдайды: өнеркәсіп кәсіпорындары үшін бұл сыртқы сауда келісімшарты аяқталғаннан немесе өзгергеннен кейін пайдаланылмаған қосалқы бөлшектерді қайтарғанда қосымша кеден шығындарының тәуекелін азайтады.
Құжатта нақты не жазылған
№ 128 шешім реимпорттың ерекше мерзімдері белгіленген тауар санаттары тізбесінің 4-позициясын жаңа редакцияда жазады. Құқықтық негізі – ЕАЭО Кеден кодексінің 236-бабының 3-тармағы. Жаңа тұжырымның негізгі элементтері:
- Кімнің техникасы: ЕАЭО-ға мүше мемлекеттердің автомобиль өнеркәсібі кәсіпорындарының өнімі.
- Қандай техника: жолсыз жерде пайдалануға арналған, толық массасы 40 тоннадан асатын автомобиль-өздігінен аударғыштар.
- Не қосылды: осындай өздігінен аударғыштарды жөндеуге және (немесе) оларға техникалық қызмет көрсетуге қажетті қосалқы бөлшектер мен жабдық.
- Мерзімі: тауарлар одақтың кедендік аумағынан нақты әкетілген күннен кейінгі күннен бастап 10 жыл өткенге дейін.
- Шарты: құрамдас бөліктер осы мерзім біткенге дейін ЕАЭО-ның кедендік аумағына қайтарылуы тиіс.
Жаңа нормалар қашан күшіне енеді
Шешім ресми жарияланған күннен бастап 30 күнтізбелік күн өткен соң күшіне енеді. Құжат мәтінін 20 қазанда орналастырған «Гарант» құқықтық жүйесі сол сәтте оның әлі күшіне енбегенін атап өтті. Тауар әкелуді жоспарламас бұрын қолданысқа енудің нақты күнін ЕАЭО құқықтық порталындағы ресми жарияланыммен салыстырып тексерген жөн.
Бұл кімге қатысты және қазір не істеу керек
Қағида ЕАЭО деңгейінде қабылданған, сондықтан Қазақстанға да қатысты. Комиссияның тұжырымы бойынша, әңгіме құрамдас бөліктерді «Одақ мемлекеттерінің біріне» қайтару туралы. Жаңа нормалар ЕАЭО-да шығарылған ауыр өздігінен аударғыштарды жөндеу жиынтықтарымен бірге одақтан тыс жобаларға әкететін компаниялар үшін, сондай-ақ мұндай техниканы жеткізушілер мен олардың сервистік бөлімшелері үшін маңызды.
Шешімнің нақты шектері бар:
- ол тек ЕАЭО елдерінің кәсіпорындары өндірген өздігінен аударғыштарға қатысты; тізбенің жаңа позициясында үшінші елдердің техникасы туралы ештеңе айтылмаған;
- 4-позицияда толық массасы 40 тоннадан асатын жолсыз жерге арналған өздігінен аударғыштар мен олардың қосалқы бөлшектері ғана аталған, арнайы техниканың басқа түрлері онда көрсетілмеген;
- қағида бұрын одақтан экспорттың кедендік рәсімімен әкетілген тауарларға қолданылады.
Қазірдің өзінде не істеген жөн:
- Өздігінен аударғыштармен бірге шетелге қандай қосалқы бөлшектер мен жабдық кеткенін және олар қандай декларациялармен әкетілгенін салыстырып шығыңыз.
- Әр жиынтықтың нақты әкетілген күнін тіркеп қойыңыз: он жылдық мерзім келесі күннен бастап есептеледі.
- Қайтарылатын бөлшектер мен жабдықтың дәл осындай өздігінен аударғыштарды жөндеуге немесе оларға қызмет көрсетуге қажет екенін қандай құжаттармен растауға болатынын кедендік өкілден нақтылаңыз.
- Егер пайдаланылмаған құрамдас бөліктерді қайтару алдағы апталарға жоспарланса, әкелу күні тізбенің қай редакциясы қолданылатынын кедендік өкілмен талқылаңыз.
- Шетелдік келісімшарттарды ұзарту немесе қайта қарау кезінде жөндеу жиынтықтарының қалдықтарын енді машиналардың өздерімен бірдей мерзім ішінде баждарсыз қайтаруға болатынын ескеріңіз.
Дереккөздер
- Евразийская экономическая комиссия, "ЕЭК увеличила до 10 лет срок обратного ввоза запчастей для тяжелой техники", 2026-10-13: https://eec.eaeunion.org/news/eek-uvelichila-do-10-let-srok-obratnogo-vvoza-zapchastey-dlya-tyazheloy-tekhniki/
- Inbusiness.kz, "Предприятиям ЕАЭС разрешили возвращать запчасти к тяжелым самосвалам", 2026-10-14: https://inbusiness.kz/ru/last/predpriyatiyam-eaes-razreshili-vozvrashat-zapchasti-k-tyazhelym-samosvalam
- NormaCS, "ЕЭК увеличила до 10 лет срок обратного ввоза запчастей для тяжелой техники", 2026-10-16: https://www.normacs.info/news/79727
- ГАРАНТ.РУ, "Решение Коллегии Евразийской экономической комиссии от 13 октября 2026 г. № 128", 2026-10-20: https://www.garant.ru/products/ipo/prime/doc/414980283/
