Бес ай кез келген толық жылдан асып түсті
EnergyProm талдау порталы 2026 жылғы 12 тамызда Қазақстанның жүк автомобильдері нарығына шолу жариялады, ондағы сандар өсіп келе жатқан нарық үшін де ерекше. 2026 жылғы қаңтар–мамырда ел ішінде 56,6 мың жүк көлігі сатылды, бұл бір жыл бұрынғыдан 5,3 есе көп. Талдаушылардың бағалауынша, небәрі бес айда сатылым көлемі бақылау жүргізілген бүкіл кезеңдегі кез келген толық жылдың көрсеткішінен асып түсті. Шолу жүк автомобильдерін түрлеріне бөлмей, жалпы қамтиды, сондықтан өздігінен аударғыштар, тартқыштар немесе арнайы техникаға арналған шассилер онда бөлек көрсетілмеген.
Алдыңғы шың 2023 жылы болды, ол кезде елде 35,8 мың көлік сатылған. 2024 жылы нарық 28,2 мыңға дейін қысқарды, ал 2025 жылы 7,8%-ға өсіп, 30,4 мың бірлікке жетті. Жарияланған күні дәл осы шолуды Kapital.kz, 24KZ және Lada.kz басылымдары да таратты, жарияланымдардағы сандар бір-біріне сәйкес келеді.
Өсімді түгелге жуық импорт қамтамасыз етті
Шолудың басты қорытындысы: нарықтың кеңеюі сырттан әкелінген көліктерге сүйенеді. «Биылғы жылы нарықтың күрт кеңеюін іс жүзінде толығымен импорт қамтамасыз етті», делінген EnergyProm материалында. 2026 жылғы қаңтар–мамырдағы негізгі көрсеткіштер:
- Импорт: 54,4 мың жүк көлігі, бұл бір жыл бұрынғыдан 6,5 есе көп. Салыстыру үшін, 2025 жылы бір жыл бойы 22,7 мың көлік әкелінген.
- Жергілікті өндіріс: бір жыл бұрынғы 2,8 мыңға қарсы 2,4 мың бірлік, яғни 13,1%-ға төмендеу.
- Отандық зауыттардың үлесі сұранысты өтеуде (ішкі сатылым мен экспорт қосындысы): бір жыл бұрынғы 24,9%-ға қарсы 4,2%.
- Экспорт: 255 көлік, өткен жылғы деңгейден 39,6%-ға аз. 2025 жылы бір жыл ішінде шетелге 841 көлік кеткен.
Шолуда импорттың күрт өсу себептері ашылмайды: талдаушылар әкелінген көліктердің шыққан елдерін, маркаларын және бағаларын келтірмейді. Бұл деректерден олардың қаншасы жаңа, қаншасы пайдаланылған екенін де білу мүмкін емес.
Бірінші жартыжылдықтағы өндіріс үшінші жыл қатарынан азаюда
Импорт ағыны аясында отандық құрастыру позициясын жоғалтып жатыр. EnergyProm дерегінше, 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында Қазақстанда 3,4 мың жүк автомобилі шығарылды, бұл бір жыл бұрынғыдан 1,3%-ға аз. Жартыжылдық өндіріс үшінші жыл қатарынан азайып келеді: 2023 жылдың бірінші жартыжылдығында зауыттар 4,7 мың көлік шығарса, 2024 жылы 3,6 мың, 2025 жылы 3,5 мың көлік шығарды. Дегенмен 2025 жылдың толық қорытындысы бойынша өндіріс 10,5%-ға өсіп, 8,5 мыңға жетті.
«Курсив» келтірген Қазақстан автомобиль одағының (ҚАО) жаңарақ деректері жүк көліктері бойынша үрдісті растайды: 2026 жылғы қаңтар–тамызда олар 4,5 мың дана шығарылды, бұл өткен жылғыдан 1,5%-ға аз, дегенмен тамызда өндіріс жылдық салыстыруда 1,8%-ға өсті. Арнайы техника бойынша көрініс керісінше: сегіз айда 614 бірлік шығарылды, бұл бір жыл бұрынғыдан 19,9%-ға көп. Автобустар 1 719 дана (+8,5%), тіркемелер мен жартылай тіркемелер 2 350 дана (−0,3%) шығарылды.
Саланың жалпы өсімін жеңіл автомобильдер алға сүйреп отыр. Forbes Kazakhstan жариялаған ҚАО-ның алдын ала деректері бойынша, 2026 жылдың тоғыз айында сала 146 541 бірлік техника шығарды, бұл бір жыл бұрынғыдан 34,2%-ға көп. Ірі жеңіл автомобиль зауыттарынан бөлек, өндірушілер тізімінде «СемАЗ» (2 293 бірлік техника), QazTehna (2 014), «КАМАЗ-Инжиниринг» (804), Orbis Machinery (433) және «Уральскагрореммаш» (158) бар. Басылым сондай-ақ Саранда SINOTRUK-пен бірлесіп Howo жүк автомобильдерін шығаратын зауыт іске қосуға дайындалып жатқанын хабарлайды.
Үй шаруашылықтарындағы жүк көліктері
EnergyProm нарық сандарын 12 мың үй шаруашылығының бюджетін іріктемелі зерттеу деректерімен толықтырады. 2026 жылы жүк автомобилі отбасылардың 3%-ында бар, бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 1,8% болған. Бұл 2012 жылдан бері жүргізіліп келе жатқан статистикадағы ең жоғары деңгей, ол кезде көрсеткіш 0,6% еді. Ауылда үлес жоғарырақ, 5,6%, қалаларда 1,9%. Талдаушылардың болжауынша, ауылда жүк көлігі жол жүру үшін ғана емес, шаруашылық пен кәсіпкерлік үшін де жиі қажет болады. Ең жоғары үлестер Маңғыстау (үй шаруашылықтарының 27,8%-ы, бір жыл бұрын 1,1%), Жетісу (24,5%, бұрын 9,2%) және Ұлытау (11,8%, бұрын 0,7%) облыстарында.
Жүк көлігін сатып алушыларға кеңестер
Шолу нарықты көлік түрлері бойынша бөлмейді, бірақ өздігінен аударғыштарды, тартқыштарды және бортты жүк көліктерін сатып алатындар одан бірнеше практикалық қорытынды шығара алады:
- Импорттық көлік сатып алмас бұрын жеткізушінің сіздің өңіріңізде сервисі мен қосалқы бөлшек қоймасы бар-жоғын нақтылаңыз: сатылымның жылдам өсуі сервис желісі де соншалықты жылдам өсіп жатыр дегенді білдірмейді.
- Импорттаушылар мен жергілікті зауыттардың ұсыныстарын бағасы бойынша ғана емес, қосалқы бөлшектерді жеткізу мерзімі, кепілдік шарттары және білікті механиктердің болуы бойынша да салыстырыңыз.
- Қалдық құнын есептегенде ескеріңіз: 2026 жылы көліктер әдеттен тыс көп сатып алынды, сондықтан бірнеше жылдан кейін олардың едәуір бөлігі бір мезгілде қайталама нарыққа шығуы мүмкін. Бұл шолудағы болжам емес, біздің жорамалымыз.
- Статистиканың жаңаруын қадағалаңыз: қаңтар–мамыр деректері жылдың алғашқы бөлігін ғана көрсетеді, екінші жартыжылдықта импорт динамикасы айтарлықтай өзгеше болуы мүмкін.
Дереккөздер
- EnergyProm, "Казахстанцы закупаются грузовиками: импорт вырос сразу в семь раз", 2026-08-12: https://energyprom.kz/articles-ru/industries-ru/kazahstanczy-zakupayutsya-gruzovikami-import-vyros-srazu-v-sem-raz/
- Kapital.kz, "Продажи грузовиков в Казахстане выросли в 5,3 раза", 2026-08-12: https://kapital.kz/economic/151565/prodazhi-gruzovikov-v-kazahstane-vyrosli-v-53-raza.html
- 24KZ, "Продажи грузовиков в Казахстане выросли в 5 раз: что происходит на рынке", 2026-08-12: https://24.kz/ru/news/economyc/785301-prodazhi-gruzovikov-v-kazakhstane-vyrosli-v-5-raz-chto-proiskhodit-na-rynke
- Lada.kz, "Казахстанцы скупают грузовики: за пять месяцев побит рекорд продаж", 2026-08-12: https://www.lada.kz/kazakhstan-news/156686-kazakhstantsy-skupaiut-gruzoviki-za-piat-mesiatsev-pobit-rekord-prodazh.html
- Kursiv, "Казахстанский автопром вырос на 31%: что производили", 2026-09-22: https://kz.kursiv.media/2026-09-22/rmnm-kazakhstanskiy-avtoprom-narastil-vypusk-na-31-chto-proizvodili/
- Forbes Kazakhstan, "Казахстанский автопром вырос на 34% за девять месяцев 2026 года", 2026-10-08: https://forbes.kz/articles/kazahstanskiy-avtoprom-vyros-na-34-za-devyat-mesyatsev-2026-goda-d7e758
