AEK Kurulu ne karar verdi
Avrasya Ekonomik Komisyonu (AEK) Kurulu, 13 Ekim 2026'da ağır iş makinelerinin yedek parçalarının geri getirilmesine ilişkin kuralları değiştiren 128 sayılı kararı kabul etti. Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) ülkelerinde üretilen damperli kamyonların kullanılmamış yedek parçaları ve ekipmanı, ihracından sonraki 10 yıl içinde ithalat vergisi ve diğer vergiler ödenmeden birlik topraklarına geri getirilebilecek. Şimdiye kadar bu tür setler için genel yeniden ithalat süresi, yani üç yıl uygulanıyordu.
Söz konusu olan, arazi koşullarında çalışmak üzere tasarlanmış ve toplam ağırlığı 40 tonu aşan damperli kamyonlar. Bu kamyonların kendileri için on yıllık süre, AEK Kurulu'nun 11 Aralık 2018 tarihli ve 203 sayılı kararıyla onaylanan listede zaten öngörülmüştü. Artık aynı süre, bu makinelerin onarımı ve bakımı için vazgeçilmez olan parçalar ve ekipman için de geçerli olacak.
Karar hangi sorunu çözüyor
Yeniden ithalat, daha önce AEB'den ihraç edilen bir malın ithalat vergisi ve diğer vergiler ödenmeden geri getirilmesini sağlayan bir gümrük rejimidir. AEB Gümrük Kodu bunun için üç yıl öngörüyor, ancak bazı mal kategorileri için süreler daha uzun.
AEK'ye göre uygulamada ağır makineler, onarım ve bakım için yedek parça ve ekipman setleriyle birlikte birlik dışına çıkarılıyor. Kullanılmamış bileşenler, örneğin bir sözleşmenin iptal edilmesinin ardından üç yıllık süre dolduktan sonra geri getirildiğinde bir dengesizlik ortaya çıkıyordu: damperli kamyonların kendileri yeniden ithalat hakkını koruyor, yedek parçaları ise gümrük vergileri ödenerek serbest dolaşıma giriş rejiminde beyan edilmek zorunda kalıyordu. Komisyon bunu sanayi kuruluşları üzerinde ek bir mali ve idari yük olarak tanımlıyor.
Aradaki fark, komisyonun kendisinin verdiği basit bir örnekte açıkça görülüyor:
- Eskiden: Makinelerin ihracından bu yana üç yıldan fazla süre geçmişken yurt dışındaki sözleşme iptal ediliyor. Damperli kamyonlar yeniden ithalat yoluyla vergisiz geri getirilebiliyor, ancak geriye kalan yedek parçalar ve ekipman üç yıllık süreyi aşmış oluyor; bu nedenle ithalat sırasında serbest dolaşıma giriş rejiminde beyan edilmeleri ve gümrük vergilerinin ödenmesi gerekiyor.
- Artık: İhracın üzerinden 10 yıldan fazla geçmediyse hem makineler hem de onlara ait kullanılmamış setler aynı yeniden ithalat rejimiyle geri dönüyor.
Inbusiness.kz kararın pratik anlamını şöyle özetliyor: sanayi kuruluşları için bu, kullanılmamış yedek parçalar dış ticaret sözleşmesinin tamamlanmasının veya değiştirilmesinin ardından geri getirildiğinde ek gümrük masrafı riskinin azalması anlamına geliyor.
Belgede tam olarak ne yazıyor
128 sayılı karar, özel yeniden ithalat sürelerinin belirlendiği mal kategorileri listesinin 4. maddesini yeniden düzenliyor. Hukuki dayanak, AEB Gümrük Kodu'nun 236. maddesinin 3. fıkrası. Yeni metnin temel unsurları:
- Kimin makineleri: AEB üye devletlerinin otomotiv sanayii kuruluşlarının ürünleri.
- Hangi makineler: arazi koşullarında kullanılmak üzere tasarlanmış, toplam ağırlığı 40 tonu aşan damperli kamyonlar.
- Neler eklendi: bu damperli kamyonların onarımı ve (veya) bakımı için gerekli yedek parçalar ve ekipman.
- Süre: malların birliğin gümrük bölgesinden fiilen çıkarıldığı günü izleyen günden itibaren 10 yıl dolana kadar.
- Koşul: bileşenlerin bu süre bitmeden AEB gümrük bölgesine geri dönmesi gerekiyor.
Yeni kurallar ne zaman yürürlüğe girecek
Karar, resmî yayım tarihinden itibaren 30 takvim günü geçtikten sonra yürürlüğe giriyor. Belgenin metnini 20 Ekim'de yayımlayan Garant hukuk sistemi, o tarihte kararın henüz yürürlüğe girmediğini belirtiyordu. İthalatı planlamadan önce kesin yürürlük tarihini AEB hukuk portalındaki resmî yayımdan teyit etmekte fayda var.
Kimleri ilgilendiriyor ve şimdi ne yapılmalı
Kural AEB düzeyinde kabul edildi, dolayısıyla Kazakistan'ı da kapsıyor. Komisyonun ifadesiyle, söz konusu olan bileşenlerin “Birlik devletlerinden birine” geri getirilmesi. Yeni kurallar, AEB'de üretilen ağır damperli kamyonları onarım setleriyle birlikte birlik dışındaki projelere gönderen şirketler, bu makinelerin tedarikçileri ve onların servis birimleri için önemli.
Kararın net sınırları var:
- yalnızca AEB ülkelerindeki kuruluşların ürettiği damperli kamyonları kapsıyor; listenin yeni maddesinde üçüncü ülkelerden gelen makinelerden söz edilmiyor;
- 4. maddede yalnızca toplam ağırlığı 40 tonu aşan arazi tipi damperli kamyonlar ve bunların yedek parçaları sayılıyor, diğer iş makinesi türleri anılmıyor;
- kural, daha önce birlikten ihracat gümrük rejimiyle çıkarılmış mallar için geçerli.
Şimdiden yapılması gerekenler:
- Damperli kamyonlarla birlikte hangi yedek parçaların ve ekipmanın yurt dışına gittiğini ve hangi beyannamelerle çıkarıldığını kontrol edin.
- Her setin fiilen çıkarıldığı tarihi kayıt altına alın: on yıllık süre ertesi günden itibaren işliyor.
- Geri getirilen parçaların ve ekipmanın tam olarak bu damperli kamyonların onarımı veya bakımı için gerekli olduğunu hangi belgelerle kanıtlayacağınızı gümrük müşavirinize sorun.
- Kullanılmamış bileşenlerin önümüzdeki haftalarda geri getirilmesi planlanıyorsa, ithalat tarihinde listenin hangi metninin geçerli olacağını gümrük müşavirinizle görüşün.
- Yurt dışındaki sözleşmeleri uzatırken veya yeniden gözden geçirirken, artık geriye kalan onarım setlerinin makinelerle aynı süre içinde vergisiz geri getirilebileceğini hesaba katın.
Kaynaklar
- Евразийская экономическая комиссия, "ЕЭК увеличила до 10 лет срок обратного ввоза запчастей для тяжелой техники", 2026-10-13: https://eec.eaeunion.org/news/eek-uvelichila-do-10-let-srok-obratnogo-vvoza-zapchastey-dlya-tyazheloy-tekhniki/
- Inbusiness.kz, "Предприятиям ЕАЭС разрешили возвращать запчасти к тяжелым самосвалам", 2026-10-14: https://inbusiness.kz/ru/last/predpriyatiyam-eaes-razreshili-vozvrashat-zapchasti-k-tyazhelym-samosvalam
- NormaCS, "ЕЭК увеличила до 10 лет срок обратного ввоза запчастей для тяжелой техники", 2026-10-16: https://www.normacs.info/news/79727
- ГАРАНТ.РУ, "Решение Коллегии Евразийской экономической комиссии от 13 октября 2026 г. № 128", 2026-10-20: https://www.garant.ru/products/ipo/prime/doc/414980283/
