Не өзгерді
Өнеркәсіп және құрылыс министрі 2026 жылғы 23 қыркүйекте № 474 бұйрыққа қол қойды. Ол 2025 жылғы 14 қазандағы № 434 бұйрықпен бекітілген екі құжатқа түзету енгізді: ұйымдарға көлік құралдары мен өздігінен жүретін машиналардың паспорттарын ресімдеу өкілеттігін беру қағидаларына және электрондық паспорттарды, оның ішінде ЭПСМ-ді (өздігінен жүретін машинаның электрондық паспорты) жүргізу қағидаларына. Бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі; Zakon.kz нақты күнді атайды — 27 қыркүйек.
Арнайы техника сатып алушылар үшін басты жаңалық — қағидалардың жаңа 5-1-тармағы. Енді басқа ЕАЭО елінде айналымға шығарылып, сол жақтан әкелінген көлік құралдарына, шассиге және машиналарға Қазақстанда электрондық паспорт ресімдеуге жол берілмейді. Мұндай техникаға паспорт ол айналымға шығарылған одақ елінде, Еуразиялық экономикалық комиссия (ЕЭК) Алқасының 2015 жылғы 22 қыркүйектегі № 122 шешімімен бекітілген электрондық паспорттар жүйелерінің жұмыс істеуінің бірыңғай тәртібі бойынша ресімделеді. Паспорт туралы мәліметтер қазақстандық жүйеге ЕАЭО-ның басқа елдерінің жүйелерімен деректер алмасатын ұлттық оператор арқылы түседі.
Қарапайым тілмен айтқанда, экскаватор немесе самосвал, мысалы, Ресейде айналымға шығарылып қойған болса, оның электрондық паспорты Қазақстанда емес, сол жақта ресімделуі тиіс. Мұндай паспорт алу үшін қазақстандық уәкілетті ұйымға жүгінудің пайдасы жоқ.
5-1-тармақ қағидалардың 5-тармағында аталған жекелеген санаттар үшін ерекшелік қалдырады. Бұл тармақ бұрынғыдай қазақстандық уәкілетті ұйымдардың құзыретіне, мысалы, одақ елдерінде әлі электрондық паспортсыз айналымға шығарылған машиналарды жатқызады: Беларусь пен Ресейде — 2023 жылғы 30 маусымға дейін, Армения мен Қырғызстанда — 2023 жылғы 31 тамызға дейін.
Бұл кімге қатысты
- Ресей, Беларусь, Қырғызстан немесе Армения дилерлерінен экскаватор, жүк тиегіш, бульдозер және басқа техника сатып алатын компанияларға, егер машина сол елде айналымға шығарылып қойған болса.
- Одақ елдерінен электрондық паспортпен айналымға шығарылған пайдаланылған техниканы әкелетіндерге.
- ЭПСМ ресімдейтін уәкілетті ұйымдарға: олардың ЕАЭО техникасы бойынша жұмыс аясы тарылып жатыр, ал машиналарды тексеру жөніндегі міндеттері енді егжей-тегжейлі жазылған.
- Бірыңғай тізілімнің ұлттық бөлігіне енгізілу үшін енді Қазақстандық тауар өндірушілер тізілімінен үзінді көшірме қажет болатын қазақстандық өндірушілер мен құрастыру алаңдарына. Осы тізілімнен шығарылу Бірыңғай тізілімнен де шығаруға негіз болды.
Таңбалауды тексеру: қағидаларда не жазылған
Қағидалардың жаңартылған редакциясы уәкілетті ұйымдардың міндеттерін егжей-тегжейлі сипаттайды. Паспорт ресімдеу кезінде олар машиналарды сәйкестендіріп, суретке түсіруге міндетті, оның ішінде сәйкестендіру таңбалауын да. Техникада зауытта салынған таңбалауды жасыру, қолдан жасау, өзгерту немесе жою белгілері анықталса не машина ұсынылған мәліметтерге сәйкес келмесе, электрондық паспорт ресімделмейді, ал Қазақстанның құзыретті органдарына бес жұмыс күнінен кешіктірілмей хабарланады. Қағидалар мұндай белгілерге қарамастан паспорт ресімдеуді ұйымға өкілеттік беруден бас тартуға негіз деп атайды, оның ішінде қайта жүгінген жағдайда да. Ұқсас талаптар автомобильдер мен шассиге де қолданылады; оларға қосымша шұғыл қызметтерді шақыру құрылғысын тексеру көзделген.
Сатып алушы үшін бұл қарапайым нәрсені білдіреді: тақтайшалары қайта соғылған немесе оқылмайтын, рама не тораптар нөмірлері күмән тудыратын машина паспортсыз қалуы мүмкін, ал ол туралы мәліметтер мемлекеттік органдарға жіберіледі.
Түзетулер қайдан шықты
Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі бұйрық жобасын 12 қыркүйекке дейін созылған жария талқылауға шығарған еді. Kazinform жазғандай, құжат қағидаларды Қазақстан ратификациялаған шарттар аясында қабылданған халықаралық актілерге сәйкес келтіру және паспорт ресімдеу тәртібін техника әкелінген елді және оның ЕАЭО аумағында айналымға шығарылған күнін ескере отырып нақтылау үшін әзірленген. Жоба бұдан бөлек одақтың басқа елдерінің электрондық паспорттар жүйелерімен мәлімет алмасуды реттейді.
Түзетулер одақ деңгейіндегі жұмыспен тұспа-тұс келді. Тамызда Еуразиялық экономикалық комиссия көлік құралдарының, өздігінен жүретін машиналардың және техниканың басқа түрлерінің электрондық паспорттары жүйелері саласындағы ЕАЭО құқығын жетілдіру жоспарын бекітті. ЕЭК-тің техникалық реттеу жөніндегі министрі Александр Субботиннің айтуынша, әңгіме тізілімдер мен сәйкестікті бағалау жөніндегі цифрлық құжаттар, паспорт деректерін осы құжаттармен келісу және кеден мәліметтерін беру проблемалары туралы болып отыр. Жоспардағы іс-шаралар 2027 жылдың екінші тоқсанына дейін есептелген.
Қазір не істеу керек
- Басқа ЕАЭО елінде сатып алынған техниканың ақысын төлемес бұрын сатушыдан оған шығарылған елде электрондық паспорт ресімделген-ресімделмегенін анықтап, паспорт нөмірі мен үзінді көшірмесін сұратыңыз. Қазақстандық уәкілетті ұйымның мұндай паспортты ресімдеуге енді құқығы жоқ.
- Жеткізу шартында ЭПСМ-ді кім және қандай мерзімде ресімдейтінін әрі ол туралы мәліметтерді беретінін бекітіп қойыңыз.
- Егер машина одақ елінде электрондық паспортсыз 2023 жылғы 30 маусымға дейін (Беларусь, Ресей) немесе 2023 жылғы 31 тамызға дейін (Армения, Қырғызстан) айналымға шығарылса, шығарылған күнін растайтын құжаттарды сақтаңыз: паспортты кім ресімдейтіні осы күнге байланысты.
- Паспорттың мәртебесін қадағалаңыз. Қазақстандық қағидалар бойынша ол тауарды шығару (әкелу кезінде) және кәдеге жарату алымын төлеу туралы мәліметтер түскеннен кейін «қолданыстағы» мәртебесін алады.
- Мәміле жасалғанға дейін зауыт тақтайшаларын, раманың және агрегаттардың таңбалауын қарап шығыңыз, ал күмән туса, тәуелсіз сарапшы тартыңыз.
- Қазақстандық техника құрастырушыларға кәсіпорнының Қазақстандық тауар өндірушілер тізіліміне енгізілгенін тексерген жөн.
Дереккөздер
- ИПС «Әділет», "Об утверждении Правил и условий выдачи заключения о предоставлении организациям полномочий по оформлению паспортов и Правил ведения электронных паспортов транспортных средств и самоходных машин (приказ № 434, редакция с изменениями от 23.09.2026 № 474)", 2026-10-16: https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2500037131
- Zakon.kz, "Изменились правила оформления электронных паспортов на транспорт", 2026-09-28: https://www.zakon.kz/pravo/6533033-izmenilis-pravila-oformleniya-elektronnykh-pasportov-na-transport.html
- Kazinform, "Порядок оформления электронных паспортов на транспорт пересмотрят в Казахстане", 2026-09-07: https://www.inform.kz/ru/poryadok-oformleniya-elektronnih-pasportov-na-transport-peresmotryat-v-kazahstan-32f79b56
- Sputnik Казахстан, "Электронные паспорта для автотранспорта гармонизируют в ЕАЭС", 2026-08-12: https://ru.sputnik.kz/20260812/elektronnye-pasporta-dlya-avtotransporta-garmoniziruyut-v-eaes--65658122.html
