Kazakistan'da 22 Eylül 2026'dan itibaren Üreticilerin (İthalatçıların) Genişletilmiş Yükümlülüklerinin Uygulanmasına İlişkin Kurallar'ın güncellenmiş metni yürürlükte. Değişiklikler, Hükümetin 10 Eylül 2026 tarihli ve 808 sayılı kararıyla 25 Ekim 2021 tarihli ve 763 sayılı karara işlendi. Düzenleme geri dönüşüm ücretinin tutarını değiştirmiyor. Değişen, usul: başvurunun nasıl yapılacağı, operatörün faturayı hangi sürede düzenleyip sertifikayı hangi sürede vereceği, başvurunun hangi gerekçelerle reddedilebileceği ve daha önce verilmiş bir belgedeki hatanın nasıl düzeltileceği. Kamyon, çekici ve araç şasisi üzerine kurulu makineleri kendisi ithal eden şirketler için aracın ne zaman tescil ettirilebileceği buna bağlı.
Kuralların yeni metnindeki başlıca noktalar
- Sertifika elektronik formatta. Kurallar sertifikayı, elektronik dijital imzayla (EDS) onaylanmış elektronik-dijital formdaki bir belge olarak tanımlıyor.
- Yükümlülükler ne zaman yerine getirilmiş sayılır. Operatörle sözleşme yapmış üreticiler ve ithalatçılar için geri dönüşüm ücretinin ödendiğine dair sertifikanın alındığı andan itibaren.
- Ödemeyi üçüncü bir kişi yapabilir. Kurallar, ödemenin ithalatçının kendisi tarafından değil, başka bir kişi tarafından yapılmasına açıkça izin veriyor.
- Sertifika için başka dayanaklar. Sertifika, gerekli tutar hesaba geçtikten sonra mahkeme kararı, noterin icra şerhi veya operatörün bildirimi esas alınarak da verilebiliyor.
- İstisnalar. Operatöre karşı karşılıklı alacakları bulunan üreticiler ödemeyi olağan usulde yapmıyor. Elektrikli araçlar için ödeme hesaplama katsayısı sıfır; bu araçların sertifikası faturayla aynı anda veriliyor.
- Belge listesi güncellendi. Araç ve kendinden yürür tarım makinesi üreticileri ile ithalatçılarının başvuruya eklediği belgelerin listesi yeniden düzenlendi; bu nedenle mevcut belge setinizi operatörün güncel şartlarıyla karşılaştırmanızda fayda var.
İşlemler artık nasıl yürüyor
- İthalatçı, genişletilmiş yükümlülükler operatörüyle sözleşme imzalar.
- Ödemenin yapılması ve sertifikanın alınması için operatörün internet sitesi üzerinden ya da kâğıt ortamında başvurur.
- Operatör belgeleri inceler, tutarı onaylanmış metodolojiye göre hesaplar ve üç iş günü içinde fatura düzenler.
- Tutarın tamamı hesaba geçtikten sonra operatör üç iş günü içinde sertifikayı verir.
Araçlar için sertifikanın ilk tescilden önce alınması gerekiyor; sertifikada araç kimlik numarası (VIN) ile üreticinin veya ithalatçının BIN ya da IIN numarası (işletme ya da kişisel kimlik numarası) yer alıyor. Kendinden yürür tarım makinelerinde süre, ilk tescilden önce ve üretim ya da ithalat tarihinden itibaren en geç 30 takvim günü. Tescilden sonra operatör, hesaplamanın dayandığı verileri yeniden kontrol etme hakkına sahip. Tutarı etkileyen bir uyumsuzluk bulunursa eksik kalan miktarın 30 takvim günü içinde ödenmesi gerekiyor.
Başvuru ne zaman reddedilir, hata nasıl düzeltilir
Belge dosyası eksikse veya başvurudaki bilgiler ekli belgelerle örtüşmüyorsa başvuru reddedilir. Araçlar için ayrı bir ret gerekçesi daha var: ulusal elektronik pasaport sisteminden alınan "tamamlanmamış" statülü elektronik pasaportun operatöre sunulmamış olması.
Verilmiş bir sertifikadaki hata düzeltilebilir: başvuru operatörün internet sitesi üzerinden yapılır ve incelenmesi altı iş gününe kadar sürebilir. Destekleyici belge yoksa, yanlış numaralı araç İçişleri Bakanlığı İdari Polis Komitesi veri tabanında zaten tescilliyse ya da kimlik veya fabrika numarasında ikiden fazla karakter değiştirilmek isteniyorsa düzeltme talebi reddedilir. Düzeltmeden sonra ödeme tutarı artarsa farkın ödenmesi gerekir.
Kimleri ilgilendiriyor
Yeni usul, geri dönüşüm ücreti ödeyen tüm üreticiler ve ithalatçılar için geçerli. Kurallar, araçlar ve kendinden yürür tarım makineleri için prosedürü tarif ediyor. Paletli ekskavatör veya yükleyici gibi belirli bir makinenin ücrete tabi olup olmadığı sınıflandırmasına bağlı; bunu ithalattan önce operatöre sormak daha doğru olur.
Eylül değişikliklerini, Inbusiness.kz'nin haziran ayında Sanayi ve İnşaat Bakanlığı'na dayanarak yazdığı, geri dönüşüm ücretinin uygulanmasına ilişkin ilkbahar değişiklikleriyle karıştırmamak gerekir. O değişiklikler yalnızca Rusya ve Belarus'tan gelen makineleri kapsıyordu: binek otomobiller, otobüsler, çekiciler, kamyonlar ve özel amaçlı makineler. "X" kategorisindeki belediye temizlik araçları, traktörler, tahıl ve yem hasat makineleri bu kapsama girmemişti; Çin dahil üçüncü ülkelerden ithalat koşulları ise aynı kalmıştı.
İnşaat ve kara taşımacılığı piyasalarının temsilcileri o dönemde ağır iş makinesi sıkıntısı ve ticari araç fiyatlarında artış riskine karşı uyarmıştı. Sanayi ve İnşaat Bakan Yardımcısı Olcas Saparbekov, Kazakistan'da iş makinesi açığı beklenmediğini söylemiş, bakanlık da konunun pazarın ithalata kapatılması anlamına gelmediğini vurgulamıştı.
Şimdi ne yapmalı
- İthalatçının kim olduğunu belirleyin. Makineyi tedarikçi ithal ediyorsa son taksiti ödemeden önce sertifikanın bir kopyasını isteyin. Kendiniz ithal ediyorsanız operatörle sözleşmeyi önceden imzalayın.
- Elektronik pasaportu kontrol edin. Araçlarda operatörün "tamamlanmamış" statülü elektronik pasaportu alması gerekir, aksi halde başvuru reddedilir.
- Numaraları karşılaştırın. Sözleşme, ticari fatura ve pasaporttaki VIN veya fabrika numarası birbiriyle aynı olmalı: düzeltme altı iş gününe kadar sürüyor ve ikiden fazla karakter değiştirilemiyor.
- Takvime zaman payı ekleyin. Operatörün fatura için üç, sertifika için de üç iş gününe kadar süresi var; buna ödeme süresi de ekleniyor ve tüm bunların makinenin ilk tescilinden önce tamamlanması gerekiyor.
- Hesaplamayı saklayın. Tescilden sonra operatör verileri yeniden kontrol edip 30 takvim günü içinde ek ödeme talep edebilir.
Kaynaklar
- Параграф (prg.kz), "О внесении изменений и дополнения в постановление Правительства Республики Казахстан от 25 октября 2021 года № 763 «Об утверждении Правил реализации расширенных обязательств производителей (импортеров)»", 2026-09-10: https://prg.kz/lawyer/document/?doc_id=35482301
- Lada.kz, "Новые правила утильсбора заработают в Казахстане с 22 сентября", 2026-09-14: https://www.lada.kz/kazakhstan-news/158163-novye-pravila-utilsbora-zarabotaiut-v-kazakhstane-s-22-sentiabria.html
- Mybuh.kz, "Утилизационный сбор: что меняется для импортеров с 22 сентября 2026 года", 2026-09-14: https://mybuh.kz/news/utilizatsionnyy-sbor-chto-menyaetsya-dlya-importerov-s-22-sentyabrya-2026-goda/
- Inbusiness.kz, "Казахстанцев предупредили о новых правилах утильсбора на спецтехнику", 2026-06-12: https://www.inbusiness.kz/ru/news/kazahstancev-predupredili-o-novyh-pravilah-utilsbora-na-spectehniku
