2026 жылғы 22 қыркүйектен бастап Қазақстанда Өндірушілердің (импорттаушылардың) кеңейтілген міндеттемелерін іске асыру қағидаларының жаңартылған редакциясы қолданылады. Түзетулер 2021 жылғы 25 қазандағы № 763 қаулыға Үкіметтің 2026 жылғы 10 қыркүйектегі № 808 қаулысымен енгізілді. Олар кәдеге жарату төлемінің мөлшерін өзгертпейді. Өзгеретіні рәсім: өтінімді қалай беру керек, оператор шот пен сертификатты қандай мерзімде береді, өтінім не үшін қабылданбауы мүмкін және берілген құжаттағы қатені қалай түзетуге болады. Жүк көліктерін, тартқыштарды және автомобиль шассиіне орнатылған техниканы өздері әкелетін компаниялар үшін машинаны қашан тіркеуге қоюға болатыны осыған байланысты.
Қағидалардың жаңа редакциясындағы басты өзгерістер
- Сертификат электрондық түрде беріледі. Қағидалар оны ЭЦҚ-мен куәландырылған электрондық-цифрлық нысандағы құжат ретінде айқындайды.
- Міндеттеме қашан орындалған болып саналады. Оператормен шарт жасасқан өндірушілер мен импорттаушылар үшін кәдеге жарату төлемін енгізу туралы сертификатты алған сәттен бастап.
- Төлемді үшінші тұлға енгізе алады. Қағидалар төлемді импорттаушының өзі емес, басқа тұлға енгізуіне тікелей жол береді.
- Сертификат берудің басқа негіздері. Ол қажетті сома шотқа түскеннен кейін сот шешімі, нотариустың атқарушылық жазбасы немесе оператордың хабарламасы негізінде берілуі мүмкін.
- Ерекшеліктер. Операторға қарсы талаптары бар өндірушілер төлемді әдеттегі тәртіппен енгізбейді. Электромобильдер үшін төлемді есептеу коэффициенті нөлге тең, ал оларға сертификат шотпен бір мезгілде беріледі.
- Құжаттар тізбесі жаңартылды. Көлік құралдары мен өздігінен жүретін ауыл шаруашылығы техникасын өндірушілер мен импорттаушылар өтінімге қоса беретін құжаттар тізімі қайта қаралды, сондықтан бұрынғы құжаттар жинағын оператордың қазіргі талаптарымен салыстырып шыққан жөн.
Рәсімдеу енді қалай жүреді
- Импорттаушы кеңейтілген міндеттемелер операторымен шарт жасасады.
- Төлем енгізуге және сертификат алуға өтінімді оператордың интернет-ресурсы арқылы немесе қағаз жүзінде береді.
- Оператор құжаттарды тексеріп, соманы бекітілген әдістеме бойынша есептейді және үш жұмыс күні ішінде шот ұсынады.
- Толық сома түскеннен кейін оператор үш жұмыс күні ішінде сертификат береді.
Көлік құралы үшін сертификатты алғашқы тіркеуге дейін алу қажет; онда сәйкестендіру нөмірі (VIN) және өндірушінің немесе импорттаушының БСН-і не ЖСН-і көрсетіледі. Өздігінен жүретін ауыл шаруашылығы техникасы үшін мерзім алғашқы тіркеуге дейін және өндірілген немесе әкелінген күннен бастап 30 күнтізбелік күннен кешіктірілмей белгіленген. Тіркеуден кейін оператор есептеу жүргізілген деректерді қайта тексеруге құқылы. Егер сомаға әсер ететін алшақтық анықталса, жетпей тұрған соманы 30 күнтізбелік күн ішінде қосымша төлеу қажет.
Қашан бас тартады және қатені қалай түзетуге болады
Құжаттар топтамасы толық болмаса немесе өтінімдегі мәліметтер қоса берілген құжаттармен сәйкес келмесе, өтінім қабылданбайды. Көлік құралдары үшін жеке негіз бар: операторға электрондық паспорттардың ұлттық жүйесінен «аяқталмаған» мәртебесі бар электрондық паспорт ұсынылмаған болса.
Берілген сертификаттағы қатені түзетуге болады: өтінім оператордың интернет-ресурсы арқылы беріледі, оны қарауға алты жұмыс күніне дейін уақыт бөлінеді. Растайтын құжаттар болмаса, қате нөмірі бар машина ІІМ Әкімшілік полиция комитетінің базасы бойынша тіркеуде тұрса немесе сәйкестендіру не зауыттық нөмірдің екі таңбасынан көбін өзгертуге әрекет жасалса, түзетуден бас тартылады. Түзетуден кейін төлем сомасы өссе, айырмасын қосымша төлеуге тура келеді.
Бұл кімге қатысты
Жаңа тәртіп кәдеге жарату төлемін енгізетін барлық өндірушілер мен импорттаушыларға қолданылады. Қағидалар көлік құралдары мен өздігінен жүретін ауыл шаруашылығы техникасына арналған рәсімді сипаттайды. Нақты бір машинаның, мысалы, шынжыр табанды экскаватордың немесе тиегіштің төлемге жататын-жатпайтыны оның сыныпталуына байланысты, ал мұны әкелуден бұрын оператордан нақтылаған дұрыс.
Қыркүйектегі түзетулерді кәдеге жарату алымын әкімшілендірудегі көктемгі өзгерістермен шатастырмау керек: олар туралы маусымда Inbusiness.kz Өнеркәсіп және құрылыс министрлігіне сілтеме жасап жазған болатын. Ол өзгерістер тек Ресей мен Беларусьтен әкелінетін техникаға қатысты еді: жеңіл автомобильдер, автобустар, ершікті тартқыштар, жүк көліктері және арнайы техника. «Х» санатындағы коммуналдық-жинау машиналары, тракторлар, астық және жем-шөп жинайтын комбайндар оған енбеді, ал үшінші елдерден, оның ішінде Қытайдан әкелу шарттары өзгеріссіз қалды.
Сол кезде құрылыс және автокөлік нарықтарының қатысушылары ауыр техника тапшылығы мен коммерциялық көлік бағасының өсу қаупі туралы ескерткен еді. Өнеркәсіп және құрылыс вице-министрі Олжас Сапарбеков Қазақстанда арнайы техника тапшылығы күтілмейтінін мәлімдеді, ал министрлікте нарықты импортқа жабу туралы сөз болып отырған жоқ екенін атап өтті.
Қазір не істеу керек
- Импорттаушы кім екенін анықтаңыз. Егер техниканы жеткізуші әкелсе, соңғы траншты төлегенге дейін сертификаттың көшірмесін сұраңыз. Өзіңіз әкелсеңіз, оператормен шартты алдын ала жасасыңыз.
- Электрондық паспортты тексеріңіз. Көлік құралы үшін оператор «аяқталмаған» мәртебесі бар электрондық паспортты алуы тиіс, әйтпесе өтінім қабылданбайды.
- Нөмірлерді салыстырыңыз. Келісімшарттағы, инвойстағы және паспорттағы VIN немесе зауыттық нөмір сәйкес келуі керек: түзету алты жұмыс күніне дейін созылады, ал екі таңбадан көбін өзгертуге болмайды.
- Кестеге уақыт қалдырыңыз. Операторда шот үшін үш жұмыс күніне дейін, сертификат үшін тағы үш күнге дейін уақыт бар, оған төлемге кететін уақыт қосылады, және мұның бәрі техниканы алғашқы тіркеуге дейін аяқталуы керек.
- Есептің көшірмесін сақтаңыз. Тіркеуден кейін оператор деректерді қайта тексеріп, 30 күнтізбелік күн мерзіммен қосымша төлем талап етуі мүмкін.
Дереккөздер
- Параграф (prg.kz), "О внесении изменений и дополнения в постановление Правительства Республики Казахстан от 25 октября 2021 года № 763 «Об утверждении Правил реализации расширенных обязательств производителей (импортеров)»", 2026-09-10: https://prg.kz/lawyer/document/?doc_id=35482301
- Lada.kz, "Новые правила утильсбора заработают в Казахстане с 22 сентября", 2026-09-14: https://www.lada.kz/kazakhstan-news/158163-novye-pravila-utilsbora-zarabotaiut-v-kazakhstane-s-22-sentiabria.html
- Mybuh.kz, "Утилизационный сбор: что меняется для импортеров с 22 сентября 2026 года", 2026-09-14: https://mybuh.kz/news/utilizatsionnyy-sbor-chto-menyaetsya-dlya-importerov-s-22-sentyabrya-2026-goda/
- Inbusiness.kz, "Казахстанцев предупредили о новых правилах утильсбора на спецтехнику", 2026-06-12: https://www.inbusiness.kz/ru/news/kazahstancev-predupredili-o-novyh-pravilah-utilsbora-na-spectehniku
